36

NUMER STRONY


 
 
CHARAKTERYSTYKA RZEKI

SZKARPAWA to wypływające na wschód, jedno z ramion ujściowych Wisły (km 931), które pozwala dopłynąć drogą śródlądową z Gdańska do Elbląga. Obecnie oddzielona od głównego nurtu śluzą Gdańska Głowa jest praktycznie pozbawiona prądu. Liczy sobie 25,4 km i uchodzi do Zalewu Wiślanego dwoma odnogami. W km 15,3 rozpoczyna się Wisła Królewiecka, która płynie nieco bardziej na północ od głównego nurtu Szkarpawy. Szlak żeglowny ma szerokość 30 m, lecz miejscami rzeka rozlewa się do 100 m, więc płynąc jednostką żaglową – przy sprzyjającym wietrze – można spróbować halsowania. Należy przy tym uważać na przybrzeżne sieci rybackie i roślinność wodną. Szkarpawa jest atrakcyjnym akwenem zarówno pod względem krajobrazowym, jak i turystycznym. Liczne meandry po żuławskich równinach, urozmaicają żeglugę i dostarczają przeżyć estetycznych, w związku z malowniczymi pejzażami. Płaskie, porośnięte szuwarami brzegi, zmieniają się z czasem w niewysokie wały przeciwpowodziowe, chroniące żyzne tereny depresyjne. Szkarpawę przecinają liczne mosty zwodzone i obrotowe – po jednym z nich jeździ wąskotorowa Żuławska Kolej Dojazdowa.

INFORMACJE ŻEGLUGOWE

GŁĘBOKOŚĆ
Szkarpawa jest drogą wodną II klasy, z gwarantowaną głębokością 1,6 m. Jednak w wyznaczonym szlaku żeglownym głębokość zazwyczaj jest większa i rzadko spada poniżej 2 m.

LINIE WYSOKIEGO NAPIĘCIA
Na Szkarpawie napotkamy stosunkowo dużo linii energetycznych, z czego najniższa zawieszona jest na wysokości około 13 m nad lustrem wody.

MOSTY
Wszystkie mosty na szlaku są zwodzone lub obrotowe. Obsługa otwiera je w wyznaczonych godzinach, a czasem także na prośbę żeglujących. Przy próbie przejścia pod zamkniętym mostem, należy mieć na uwadze stosunkowo duże wahania poziomu wody (do 1 m w krótkim czasie), powodowane cofką wód z Zalewu Wiślanego.

ŚLUZA
Jedyna na szlaku śluza – Gdańska Głowa, ma wymiary użytkowe: 12,5 m szerokości i 61 m długości.

ROŚLINNOŚĆ
Prawie niewyczuwalny prąd Szkarpawy sprzyja rozwojowi roślinności wodnej. Podobnie jak na Nogacie, od sierpnia, intensywnie rozwija się tu salwinia pływająca, czyli paproć wodna. Dlatego też, należy starać się pływać środkiem szlaku, aby uniknąć zapchania systemu chłodzenia, czy wkręcenia się roślin w śrubę silnika.

CUMOWANIE
Na rzece znajdziemy kilka miejsc, przeznaczonych do cumowania, np. w Drewnicy i Rybinie. Dzikie zatoczki między szuwarami również nadają się do postoju.

STATKI
W sezonie letnim na Szkarpawie pływa duży statek wycieczkowy, który jako żegluga komercyjna zawsze ma pierwszeństwo przed innymi jednostkami. Ze względu na swoje gabaryty oraz dużą wyporność statek wywołuje przy burtach silny prąd i może powodować duże różnice poziomu lustra wody, między dziobem, a rufą. Mijanie z nim warto więc przeczekać w przybrzeżnej zatoczce.
 
            CIEKAWOSTKI HYDROTECHNICZNE

MOST OBROTOWY KOLEI WĄSKOTOROWEJ W RYBINIE
Przed Rybiną zlokalizowany jest most Żuławskiej Kolei Dojazdowej, który powstał w 1905 r. Latem kursuje po nim kolejka wąskotorowa. Mechanizm mostu bazuje na systemie kół zębatych i przekładni, a do jego uruchomienia potrzebna jest siła ludzkich mięśni.


SYSTEM ODWADNIANIA ŻUŁAW
Należą do niego między innymi stacja Osłonka i Chłodniewo. Ta druga jest największym obiektem tego typu w Polsce i osusza ok. 22 tys. ha bezodpływowych terenów Żuław. W ciągu sekundy potrafi przepompować 7 tys. litrów! Razem ze stacją w Osłonce zastąpiły łącznie 69 polderów. Po wcześniejszym kontakcie z dyrekcją Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa Pomorskiego, można na własne oczy przyjrzeć się funkcjonowaniu urządzeń obu zespołów.


ŚLUZA GDAŃSKA GŁOWA
Dzięki budowie śluzy Gdańska Głowa, w 1895 r., ponownie umożliwiono żeglugę na Szkarpawie. Nadano jej nazwę dawnej twierdzy, istniejącej do końca XVII w. w rozwidleniu Wisły na Martwą Wisłę i Szkarpawę. Śluza, poza pełnieniem głównej funkcji, zabezpiecza również mieszkańców Żuław przed powodzią. Jej budynki można podziwiać tylko z zewnątrz. W ramach projektu „ Pętli Żuławskiej” wykonano sterowanie elektryczne w miejsce napędów ręcznych.




CIEKAWOSTKI TURYSTYCZNE

DOMY PODCIENIOWE
Domy podcieniowe, o drewnianej konstrukcji szkieletowej, z ceglanym wypełnieniem, stanowią jeden z największych zabytków Żuław. Wyróżnia je ów podcień, czyli wysunięte piętro wsparte na kilku filarach. Początkowo pełniły jedynie funkcję magazynową, a z biegiem lat coraz częściej także mieszkalną. Budowle tego typu można podziwiać m. in. w: Żuławkach, Żuławkach Książęcych i Izbiskach.


WIATRAKI ODWADNIAJĄCE
Wiatraki stanowiły niegdyś typowy element krajobrazu Żuław. Większość z kilkuset tu zlokalizowanych, odwadniała poldery. Pozostałe mieliły mąkę. Różniły się również pod względem konstrukcyjnym – spotykano tu najprostsze budowle: „koźlaki” oraz bardziej rozbudowane „holendry”. Stopniowo jednak wiatraki popadły w zapomnienie, ponieważ wyparły je pompy parowe. Jedne z ostatnich zachowanych wiatraków znajdują się m.in. w Drewnicy i Palczewie.


DEPRESJA ŻUŁAWSKA
Żuławy przyciągają turystów nie tylko ciekawymi zabytkami architektonicznymi, czy hydrotechnicznymi, ale również samym krajobrazem, tak unikatowym w skali kraju. To jedna z najmłodszych i najniżej położonych polskich krain geograficznych. 28% powierzchni Żuław zajmują depresje, łącznie z największą w Polsce, wynoszącą 1,8 m p.p.m. Znajduje się ona w Raczkach Elbląskich, gdzie dla udokumentowania tego faktu postawiono pomnik.


 

NUMER STRONY

36

WSTĘP

1

MDW E70 – ODCINEK WSCHÓD-ZACHÓD (E-W)

2

BRDA

3

KANAŁ BYDGOSKI

6

NOTEĆ

9

WARTA

15

ODRA

19

MDW E70 – ODCINEK POŁUDNIE-PÓŁNOC (S-N)

21

WISŁA

22

NOGAT

31

SZKARPAWA

36

ZALEW WIŚLANY

39

RZEKA ELBLĄG I KANAŁ JAGIELLOŃSKI

50

MARTWA WISŁA WISŁA ŚMIAŁA, MOTŁAWA GDAŃSKA

52

INFORMATOR

56

ZNAKI ŻEGLUGOWE

57

LEGENDA

58

SCHEMATY

59

Menu